36 NĂM HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TRUNG TÂM NUÔI TRỒNG NGHIÊN CỨU CHẾ BIỀN DƯỢC LIỆU QK9 (Trại rắn Đồng Tâm)

Không để đến khi Sách Đỏ báo động về tình trạng săn bắt, giết thịt, kinh doanh các loại động vật hoang dã đang diễn ra ngày càng phổ biến trên thế giới trong đó có Việt Nam, thì công tác bảo tồn rắn độc, nhất là với rắn hổ mang đất và hổ mang chúa mới được Trung tâm nuôi trồng nghiên cứu chế biến dược liệu QK9 (Trại rắn Đồng Tâm) chú ý. Ngay từ những ngày đầu sau giải phóng, trước những nhiệm vụ cấp bách của quân và dân, việc nuôi rắn độc để nghiên cứu khoa học nhằm mục đích phục vụ sức khỏe cho bộ đội và cộng đồng đã được lãnh đạo Quân khu đặc biệt quan tâm. Bằng sự ra đời của Trung tâm nuôi trồng nghiên cứu chế biến dược liệu (gọi tắt là Trung tâm), đóng tại vành đai Bình Đức, khu căn cứ quân sự Đồng Tâm của Mỹ ngụy trước đây thuộc địa bàn ấp Tân Thuận, xã Bình Đức huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang là một minh chứng cho công tác đó.

Rắn hổ mang được nuôi tại Trung Tâm

Rắn hổ mang được nuôi tại Trung Tâm

Trải qua hơn 36 năm với nhiều bước thăng trầm, Trung tâm ngày càng khẳng định được sự đúng đắn của chủ trương ngay những ngày đầu thành lập. Vượt qua bao khó khăn gian khổ Trung tâm đã lớn lên cả qui mô và thành tích. Khi mới thành lập Trung tâm chỉ là một Đội nuôi trồng dược liệu gồm 5 người: 1 bác sỹ, 1 dược sỹ đại học, 2 y sỹ và 1 nhân viên. Cơ sở vật chất là một chiếc xe jeep lùn “M.4” làm phương tiện đi lại, 3 con rắn, vài tấm tol, 3 miếng ván xuồng be tám và một số cây tràm (dùng làm sạp) cùng một số dụng cụ như phảng, cuốc, dao, liềm để khai hoang với diện tích ban đầu được giao là 0,5ha đầy thép gai và lau sậy. Gắn với nhiệm vụ qua từng giai đoạn lịch sử đội còn mang các tên gọi: Trại rắn Đồng Tâm, rồi Xí nghiệp 408. Tháng 9 năm 1998 được Bộ Quốc phòng quyết định đổi tên thành Trung tâm nuôi trồng nghiên cứu chế biến dược liệu, với chức năng nghiên cứu khoa học, cấp cứu và điều trị rắn độc cắn cho quân và dân ở khu vực đồng bằng Sông Cửu Long, sản xuất thuốc y học dân tộc, bảo tồn cây con thuốc làm dược liệu. Từ đó Trung tâm đã lớn lên cả về tổ chức, biên chế và cơ sở vật chất trên diện tích 12ha.
Hiện Trung tâm đã có đội ngũ cán bộ với trình độ là bác sỹ, dược sỹ đại học, sau đại học để thực hiện nhiệm vụ cấp trên giao. Trung tâm đã thực hiện nhiều đề tài và dự án cấp Bộ như: Đề tài cấp Bộ Quốc phòng “Nghiên cứu sinh lý, sinh thái của rắn, các biện pháp phòng và điều trị rắn độc cắn ở đồng bằng Sông Cửu Long” (1999-2000); Đề tài “Nghiên cứu khả năng chữa rắn độc cắn bằng cây Kim Vàng” (2002); Đề tài “Nghiên cứu thuốc chống lạnh bằng đạm thủy phân từ thịt rắn hổ” (2004 – 2008). Năm 2000 – 2004 Trung tâm đã kết hợp với viện Pasteur TP. HCM và Viện Vắc xin và Sinh phẩm Y tế tại Nha Trang nghiên cứu thực nghiệm kháng huyết thanh rắn độc, Đề tài cấp Bộ Y tế được nghiệm thu năm 2004. Ngoài những đề tài trên Trung tâm còn thực hiện các Dự án như Dự án cấp Bộ Quốc phòng “Nuôi bảo tồn nguồn gen rắn hổ mang đất và hổ mang chúa” (1999-2009); Dự án cấp Nhà nước “Khai thác và phát triển nguồn gen rắn hổ mang đất, rắn hổ mang chúa làm nguyên liệu sản xuất thuốc” (2010-2012); Dự án cấp Bộ Quốc phòng “Hoàn thiện qui trình nuôi bảo tồn nguồn gen rắn hổ hèo” (2011-2012) và nhiều đề tài cấp cơ sở khác. Các đề tài, dự án đều mang tính thực tiễn trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân được hội đồng khoa học đánh giá cao.
Ngoài ra Trung tâm còn được xây dựng nhà, xưởng sản xuất thuốc khang trang sạch đẹp, với nhiều loại thuốc mẫu mã đẹp có tác dụng tốt trong điều trị bệnh để phục vụ bộ đội và nhân dân như thuốc xoa ngoài da Cobratoxan, viên bột rắn lục, các loại rượu rắn… Có khuôn viên khu nuôi thoáng mát sạch sẽ đã tạo nên một khu du lịch sinh thái đặc thù của miền Tây Nam Bộ, thu hút nhiều khách du lịch trong và ngoài nước. Từ năm 1999 đến nay, công tác bảo tồn gen các loài rắn độc đã được Trung tâm đặc biệt quan tâm, từ việc nuôi thả trong khu tự nhiên có hàng rào bảo vệ của những ngày đầu từ năm 1977 – 1997, mặc dù gần với môi trường tự nhiên nhưng khâu quản lí chăm sóc theo dõi gặp nhiều khó khăn, năm 1998 việc nuôi rắn trong các lồng sắt được lắp đặt tại các gốc cây trong khuôn viên rộng 6 ha là một bước tiến đáng kể. Bởi việc nuôi tập trung có sự theo dõi chăm sóc chu đáo của các kĩ thuật viên, được đào tạo qua trường lớp và trưởng thành trong thực tế công việc đã là một thành công.
Mô hình nuôi bảo tồn các loài rắn độc của Trung tâm hiện nay, đã kết hợp chặt chẽ giữa nuôi bảo tồn và khai thác sản phẩm từ nguồn gen quí, hiếm để phục vụ sức khỏe cho bộ đội và nhân dân là việc làm mang tính khoa học, một hướng đi đúng đắn trong việc bảo tồn và phát triển các loài động vật hoang dã ở nước ta hiện nay.
Khoa cấp cứu và điều trị rắn độc cắn của Trung tâm luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ: cấp cứu và điều trị rắn độc cắn cho quân và dân các tỉnh đồng bằng Sông Cửu Long, hàng năm số nạn nhân đến điều trị lên tới 1000 đến 1200 ca, trong đó nạn nhân bị rắn độc cắn chiếm 70-80%, với tỷ lệ cứu sống gần như 100%. Hàng năm khoa đã tổ chức tập huấn cấp cứu rắn độc cắn cho y tế cơ sở các tỉnh đồng bằng Sông Cửu Long, các đơn vị thuộc Quân khu, cho học sinh, sinh viên trường Trung cấp Quân y II, các công ty, đơn vị có tính đặc thù. Đạt được kết quả trên là nhờ vào những thành quả của các đề tài nghiên cứu khoa học kết hợp với sự đầu tư trang thiết bị máy móc và kinh nghiệm nhiều năm của đội ngũ y bác sỹ trong cấp cứu rắn độc. Từ đó đã tạo nên được uy tín cũng như lòng tin của nhân dân ở khu vực đồng bằng Sông Cửu Long, góp phần tô đẹp thêm hình ảnh truyền thống anh bộ đội Cụ Hồ trong lòng người dân.
Với những thành tích trong nhiều năm qua, Trung tâm đã được đón tiếp các đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng, Nhà nước, Quân đội đến thăm. Đón nhiều đoàn khách quốc tế như Nga (Liên Xô cũ), Hoa Kỳ, Pháp, Trung Quốc, Ấn Độ, Mozămbic…Đơn vị đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh Hùng lao động năm 1989 và được tặng nhiều bằng khen của Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế, Quân khu và các tỉnh trong khu vực như Tiền Giang, Bến Tre về công tác nghiên cứu khoa học và cấp cứu rắn độc cắn. Được tặng bằng khen tại hội chợ bàn tay vàng của tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam tổ chức tại TP. HCM năm 2005 và nhiều huy chương vàng, bạc, đồng trong các kỳ hội chợ khác.
Để phát huy kết quả đã đạt được trong những năm qua của Trung tâm, thời gian tới tập thể Đảng ủy, Ban Giám đốc Trung tâm luôn đoàn kết một lòng, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị, đào tạo và bổ sung đội ngũ cán bộ có đủ trình độ năng lực, chuyên môn nghiệp vụ đáp ứng kịp với yêu cầu phát triển của xã hội. Phát huy truyền thống của đơn vị, tiếp tục nghiên cứu bảo tồn các loài rắn độc, đảm bảo về số lượng và chất lượng, để khai thác sản phẩm cho sản xuất thuốc phục vụ bộ đội và nhân dân. Đầu tư trang thiết bị máy móc, cải tiến mẫu mã, đặc biệt quan tâm về chất lượng sản phẩm để tạo chỗ đứng vững chắc trên thị trường có sức cạnh tranh cao. Trong cấp cứu rắn độc cắn, nêu cao tinh thần y đức trong phục vụ bệnh nhân, tích cực tuyên truyền cấp cứu và phòng chống rắn độc cắn cho quân và dân khu vực đồng bằng Sông Cửu Long để mọi người biết phòng chống và tự sơ cứu khi không may bị rắn cắn.

Bác sỹ CKI, Vũ Ngọc Lương

Back to Top